Cách lập trình game bằng Scratch cơ bản và chi tiết

Scratch là ngôn ngữ lập trình trực quan hướng đến đối tượng trẻ em trong độ tuổi từ 8 đến 16 được sử dụng phổ biến như một công cụ giáo dục với hơn 40 triệu người dùng trên toàn thế giới.

Scratch cho Android

Scratch cho iOS

Scratch cho Mac

Hãy cùng GameVui tìm hiểu về ngôn ngữ lập trình Scratch và cách thức lập trình cơ bản nhất bằng Scratch nhé.

Scratch là gì?

Scratch là ngôn ngữ lập trình được nghiên cứu và phát triển bởi nhóm Lifelong Kindergarten, trung tâm Media Lab, Viện công nghệ Massachusetts, Hoa Kỳ.

Đứng đầu dự án nghiên cứu Scratch là giáo sư Mitchel Resnick đồng thời cũng là giám đốc điều hành của Lifelong Kindergarten.

Với giao diện trực quan sinh động, Scratch được xem như ngôn ngữ cơ bản trước khi học các ngôn ngữ lập trình khác.

Ưu điểm của ngôn ngữ lập trình Scratch

• Giúp trẻ rèn luyện tính tỉ mỉ, kiên trì trong học tập lẫn cuộc sống
• Hình thành thói quen tự giác trong học tập
• Phát huy trí sáng tạo, tưởng tượng của trẻ
• Tăng khả năng kết nối với những người khác cùng học
• Hỗ trợ tiếng Việt

Hướng dẫn lập trình cơ bản chú mèo di chuyển

Có thể nói, đây là bài học "vỡ lòng" khi bắt đầu nhập môn Scratch. Để biết cách thực hiện, bạn có thể tham khảo các bước bên dưới của GameVui.

Bước 1: Các bạn hãy truy cập vào trang chủ ngôn ngữ Scratch để lập trình online hoặc cũng có tải ứng dụng về máy tính, điện thoại để lập trình offline (không cần Internet). Tại giao diện ban đầu, hãy nhấn Start Creating để bắt đầu sản phẩm mới.

Bước 2: Ngôn ngữ mặc định của Scratch thường là tiếng Anh nên nếu các bạn muốn đổi sang tiếng Việt để dễ sử dụng thì hãy nhấn vào biểu tượng quả cầu ở góc trên bên trái rồi chọn tiếng Việt.

Bước 3: Giao diện chính của Scratch sẽ gồm có 3 phần chính được đánh số như hình bên dưới, trong đó

• Số 1: Các lệnh có sẵn để điều khiển nhân vật trên sân khấu
• Số 2: Khu vực lập trình (nền màu xám)
• Số 3: Sân khấu để tạo nên trò chơi (có con mèo đứng ở giữa nền trắng)

Bước 4: Bạn hãy nhấn vào mục Phông Nền ở góc dưới bên phải màn hình để chọn nền cho sân khấu

Bước 5: Scratch cung cấp rất nhiều phông nền khác nhau tùy vào mục đích sử dụng của mỗi người

Bước 6: Sau khi chọn xong phông nền cho sân khấu, các bạn tiến hành lập trình cho chú mèo di chuyển trong phông nền đó. Mục tiêu là khi nhấn vào lá cờ màu xanh lá cây, chú mèo sẽ di chuyển.

Bước 7: Trong Scratch, thao tác nhấn vào lá cờ gọi là sự kiện nên các bạn hãy chọn mục Sự kiện ở cột ngoài cùng bên trái, sẽ thấy mục Khi bấm vào lá cờ, hãy kéo nó vào vùng lập trình

Bước 8: Các bạn chọn mục Chuyển động rồi kéo lệnh Di chuyển 10 bước sang bên khu vực lập trình và bên dưới lệnh Khi bấm lá cờ. Số bước có thể được điều chỉnh tùy ý.

Bước 9: Để tạo hình bước đi cho chú mèo, các bạn hãy chọn mục Hiển thị rồi kéo lệnh Chuyển sang trang phục costume 2 vào giữa 2 lệnh ở trên như hình dưới đây

Bước 10: Các bạn hãy chuyển sang mục Sự kiện rồi kéo lệnh Đợi 1 giây sang vùng lập trình để thấy được hình ảnh chú mèo bước đi

Bước 11: Để có cảm giác bước đi tiếp theo, các bạn hãy lần lượt kéo các lệnh Chuyển sang trang phục costume 1, Di chuyển 10 bước, Đợi 1 giây

Bước 12: Để chú mèo bước đi liên tục, các bạn có thể lặp lại các thao tác ở trên bằng vòng lặp, hãy vào mục Điều khiển rồi chọn Lặp lại 10 lần. Sau đó kéo toàn bộ lệnh ở trên vào vòng lặp như hình dưới đây.

Bước 13: Để chú mèo di chuyển đến cạnh màn hình rồi quay lại, các bạn hãy chọn mục Chuyển động và kéo lệnh Bật lại nếu chạm cạnh vào trong vòng lặp

Bước 14: Nếu gặp trường hợp chú mèo quay lại bị lộn ngược thì hãy vào mục Chuyển động rồi kéo lệnh Đặt kiểu xoay (trái-phải) như hình dưới đây.

Bước 15: Để phóng to hình ảnh sân khấu ra lớn hơn, hãy nhấn vào biểu tượng toàn màn hình ở góc trên bên phải màn hình

Bước 16: Nếu muốn lưu lại dự án này thì bạn hãy vào Tập tin rồi chọn Lưu về máy tính

Như vậy, các bạn đã tạo ra chú mèo đi lại bằng ngôn ngữ lập trình Scratch. Cũng đơn giản, đúng không nào?

Một số lỗi thường gặp khi lập trình Scratch

Khi mới bắt đầu lập trình Scratch, nhiều người học, đặc biệt là học sinh thường gặp một số lỗi cơ bản khiến trò chơi hoặc dự án không hoạt động như mong muốn.

Một trong những lỗi phổ biến nhất là thiếu khối lệnh sự kiện, chẳng hạn như quên đặt khối “khi nhấn cờ xanh” để khởi động chương trình. Điều này khiến các khối lệnh phía dưới không được kích hoạt khi chạy dự án.

Bên cạnh đó, nhiều người cũng thường sắp xếp sai thứ tự khối lệnh, làm cho nhân vật di chuyển hoặc thực hiện hành động không đúng logic đã thiết kế.

Một lỗi khác khá phổ biến khi lập trình game bằng Scratch cho người mới là chưa hiểu rõ cách sử dụng biến (variables) và điều kiện (if – then). Nếu đặt điều kiện sai hoặc cập nhật biến không đúng thời điểm, hệ thống tính điểm hoặc cơ chế thắng – thua trong game có thể hoạt động sai.

Ngoài ra, việc quên thiết lập vòng lặp (loop) cũng khiến nhân vật chỉ thực hiện hành động một lần thay vì lặp lại liên tục.

Để hạn chế những lỗi này, người học nên kiểm tra từng khối lệnh sau khi thêm vào dự án và chạy thử nhiều lần. Việc luyện tập thường xuyên sẽ giúp bạn hiểu rõ cách hoạt động của Scratch và tạo ra những trò chơi ngày càng hoàn chỉnh hơn

Chúc các bạn thành công!